Guillotine

De guillotine of valbijl is een instrument voor het uitvoeren van doodstraffen door onthoofding. Tijdens de Franse Revolutie werd het toestel ingevoerd om executies sneller en – zo werd verondersteld – pijnlozer te maken. De historiek van deze machine, vernoemd naar dokter Joseph-Ignace Guillotin, gaat echter terug naar de dertiende eeuw. Het werd vanaf de middeleeuwen gebruikt in Frankrijk, België, Duitsland, Zweden en sommige Zwitserse kantons.

Voorlopers

Toestellen om mechanisch te onthoofden bestonden al voor het toestel de guillotine werd genoemd. De eerste op schrift gestelde onthoofding met de Halifax Gibbet vond plaats in 1286 in Halifax in Engeland, waar een dergelijk toestel in gebruik bleef tot de 17e eeuw. Italië kende in de 16e eeuw de Mannaia. Ook in Schotland werd een gibbet, met een recht of halfrond mes, gebruikt.

Ontstaan

De guillotine is vernoemd naar de Franse arts en politicus Joseph-Ignace Guillotin (1738-1814). Als lid van de Franse Nationale Vergadering hield hij op 10 oktober 1789 een toespraak voor de hervorming van de doodstraf. Tot dan toe hing de wijze van terechtstelling af van de stand van de veroordeelde of van de aard van het misdrijf. Guillotin stelde echter voor alle terdoodveroordeelden op dezelfde wijze terecht te stellen door hen door een machine te laten onthoofden. Tijdens een parlementair debat op 1 december 1789 stelde hij: Het mechaniek valt als de bliksem, het hoofd vliegt door de lucht, het bloed spuit omhoog, de mens is niet meer. Zijn verzekering dat een mechanische onthoofding op deze manier vrijwel pijnloos zou geschieden, veroorzaakte nogal wat commentaar. Er ontstond een spotliedje waarin de machine "guillotine" werd genoemd, als het kindje van dr. Guillotin. Toch heeft Guillotin zelf geen dergelijke machine ontworpen.