Willem Barentsz

Willem Barentsz (Formerum, ca. 1550 – op zee, 20 juni 1597) was een Nederlandse zeevaarder, cartograaf en ontdekkingsreiziger, die drie reizen maakte om de Noordoostelijke Doorvaart te vinden, waarbij hij de kusten van Nova Zembla verkende en Bereneiland en Spitsbergen ontdekte.

Dat het verhaal van de tocht van Willem Barentsz veel bekendheid verwierf binnen de Nederlandse geschiedenis is, behalve aan het dagboek van Gerrit de Veer en de dichter Hendrik Tollens die in 1819 Tafereel van de overwintering op Nova Zembla publiceerde, ook te danken aan zijn belang voor de cartografie van de Noordoostelijke Doorvaart.

Biografie

Over het leven van Willem Barentsz (of Barents - destijds werden diverse spellingvarianten gebruikt) is weinig bekend. Hij was koopman en wetenschapper en maakte een atlas van de Middellandse Zee. Op 3 juni 1594 voeren vier schepen uit voor de Eerste Noordreis waarvan er twee onder zijn commando stonden. Doel was het vinden van de noordoostelijke doorvaart; een zeeweg rond de noordkust van Azië naar het Verre Oosten. Barentsz volgde de kust van Nova Zembla, hopend om om het eiland heen te varen, maar werd door het pakijs tegengehouden. De tweede helft van de expeditie, onder Cornelis Nay, had meer succes en wist via Straat Joegor in de Karazee door te dringen. Jan Huygen van Linschoten, op de reis aanwezig als commies en op de Tweede Noordreis als hoofdcommies, beschreef de reis in 1601 in zijn Voyagie, ofte schip-vaert van by Noorden om langes.

Het succes van Nay leidde tot enthousiasme voor een tweede, grotere expeditie in 1595, weer onder leiding van Nay, en met onder anderen Barentsz, Jacob van Heemskerck en opnieuw Van Linschoten. Vanwege het ijs slaagde de expeditie er ditmaal niet in de Karazee te doorzeilen. Wel werd gehandeld nabij de mond van de Petsjora met de lokale Nenetsen (destijds Samojeden genoemd). Barentsz voer op het schip Windhond.