Sadiq Khan

Sadiq Aman Khan (urdu ‏صادق امان خان‎; ur. 8 października 1970 w Londynie) – brytyjski polityk i prawnik pakistańskiego pochodzenia, burmistrz Londynu od 2016 i pierwszy w historii muzułmanin pełniący ten urząd, członek Izby Gmin z londyńskiej dzielnicy Tooting w trzech kolejnych kadencjach (2005, 2010, 2015). Członek brytyjskiej Partii Pracy. Ideowo znajduje się na umiarkowanym, socjaldemokratycznym skrzydle partii. 

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Urodził się w szpitalu Świętego Jerzego w Tooting, w południowym Londynie jako piąte z ośmiorga dzieci (siedmiu synów i córka) w rodzinie pakistańskich imigrantów. Jego dziadkowie przenieśli się z Indii do Pakistanu po podziale Indii w 1947, a krótko przed jego urodzinami jego rodzice przenieśli się do Wielkiej Brytanii. Jego zmarły ojciec, Amanullah Khan, pracował przez ponad 25 lat jako kierowca londyńskiego autobusu; jego matka, Sehrun, była szwaczką.

Wielokrotnie wspominał, że „mama i tata byli cały czas w pracy, więc jak tylko mogłem się o to ubiegać i ja zacząłem pracować. Rozwoziłem gazety, a czasami pracowałem na budowie”.” Jego rodzina nadal wysyła pieniądze do krewnych w Pakistanie, „bo jesteśmy błogosławieni, mogąc być w Wielkiej Brytanii”.”

Wraz z rodzeństwem dorastał w trzypokojowym mieszkaniu socjalnym na osiedlu imienia księcia Henry’ego w Earlsfield. Skończył szkołę podstawową Fircroft i liceum Ernest Bevin. Zdał maturę z biologii i matematyki, mając nadzieję na karierę jako stomatolog. Jego nauczyciel polecił jednak mu studia prawnicze, podkreślając, że ma bardzo wysokie zdolności argumentacyjne. Ta sugestia, wraz z serialem LA Law, zainspirowały go do rozpoczęcia studiów prawniczych na Uniwersytecie Północnego Londynu. Skończył studia prawnicze na University of North London, a następnie rozpoczął praktykę jako prawnik specjalizujący się w prawach człowieka.

Był profesorem wizytującym na Uniwersytecie Północnego Londynu, a także pełnił funkcję wiceprzewodniczącego grupy prawnej LAG. Przez trzy lata służył także jako przewodniczący grupy na rzecz praw obywatelskich Liberty.

Kariera prawnicza

Przed wyborem do Izby Gmin w 2005 praktykował jako adwokat.

Zdał egzamin prawniczy w The College of Law w Guildford. Od 1994 do 1997 pracował jako stażysta i aplikant, a od 1997 do 2005 był partnerem w firmie Christian Khan z Louise Christian.

Podczas swojej prawniczej kariery występował w sprawach przeciwko policji o nadużycie siły lub niewłaściwe wykorzystanie uprawnień policyjnych, a także dotyczących prawa pracy i dyskryminacji. Brał również udział w postępowaniach dot. przestępstw, m.in. będąc prawnikiem zaangażowanym w następujące sprawy:

• Bubbins przeciwko Wielkiej Brytanii (orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ws. zastrzelenia bezbronnego człowieka przez policję)
• Hsu i Thompson przeciwko Met Police (bezprawne zatrzymania/straty policyjne)
• Reeves przeciwko Met Police (obowiązek dbania o więźniów)
• Murray przeciwko CAB (dyskryminacja)
• Ahmed przeciwko Uniwersytetowi Oksfordzkiemu (dyskryminacja rasowa w stosunku do studenta)
• Dr Jadhav przeciwko sekretarzowi stanu ds. zdrowia (rasowa dyskryminacja w zatrudnieniu hinduskich lekarzy w służbie zdrowia)
• Ki Logan przeciwko Met Police (dyskryminacja rasowa)
• Supt Dizaei przeciwko Met Police (szkody wyrządzone przez policję, dyskryminacja)
• Śledztwo w sprawie śmierci Davida Rocky’ego Bennetta
• Farakhan przeciwko sekretarzowi spraw wewnętrznych (prawa człowieka)
• W lutym 2000 roku Khan reprezentował grupę kurdyjskich aktorów, którzy zostali aresztowani przez funkcjonariuszy stołecznej policji podczas próby sztuki Harolda Pintera Mountain Language, wygrywając dla nich £150,000 zadośćuczynienia za bezprawny areszt i spowodowane straty.
• McDowell i Taylor przeciwko Met Police: Leroy McDowell i Wayne Taylor (napad i bezprawne pozbawienie wolności)

Kariera polityczna

Radny dzielnicy

Od 1994 do 2006 reprezentował dzielnicę Tooting jako radny londyńskiej dzielnicy Wandsworth. Po rezygnacji z lokalnej polityki, otrzymał tytuł Honorowego Radnego w ramach uhonorowania swoich zasług dla lokalnej społeczności.

Członek parlamentu

W 2003 roku Partia Pracy w dzielnicy Tooting zdecydowała się otworzyć swój proces wyboru kandydata w wyborach parlamentarnych dla wszystkich zainteresowanych kandydatów. Urzędujący od 1974 roku Tom Cox zrezygnował z ubiegania się o reelekcję i ogłosił przejście na emeryturę. W procesie wyboru, Khan pokonał pięciu konkurentów i został oficjalnie nominowany jako kandydat tej partii w wyborach parlamentarnych w 2005 roku, w których uzyskał mandat posła. 

W 2005 został nagrodzony tytułem „debiutanta roku” przez konserwatywny tygodnik Spectator „za praktyczność i jasność, z jaką mówił o bardzo skomplikowanych sprawach islamskiego terroru”. W sierpniu 2006 roku był w grupie posłów, którzy podpisali list otwarty do premiera Tony’ego Blaira, krytykując politykę zagraniczną Wielkiej Brytanii.

W wyborach w 2010 roku został ponownie wybrany jako deputowany z Tooting, pomimo utraty blisko 4% poparcia dla jego partii i zmniejszonej przewagi nad jego lokalnym kontrkandydatem. W kampanii na nowego lidera Partii Pracy Khan poparł Eda Milibanda, stając się szefem jego kampanii i doprowadzając do jego zwycięstwa. W efekcie został uznany za wschodzącą gwiazdę Partii Pracy, a konserwatywny dziennik Daily Telegraph sklasyfikował go na 16. miejscu listy najbardziej wpływowych polityków lewicy.

W kwietniu 2010 okazało się, że Khan błędnie zgłosił wydatki dotyczące kosztów komunikacji z lokalnymi wyborcami. Polityk przyznał się do błędu, tłumacząc go „brakiem doświadczenia” i „ludzkim błędem” i przeprosił za naruszenie regulacji dot. zasad rozliczania wydatków brytyjskich posłów.

W wyborach parlamentarnych w 2015 roku został wybrany na trzecią kadencję jako poseł reprezentujący Tooting, pokonując swojego konserwatywnego przeciwnika 2842 głosami. Był jednym z 36 posłów Partii Pracy, którzy poparli wniosek Jeremy’ego Corbyna o przyjęcie jego kandydatury w wyborach nowego lidera ugrupowania, ale wielokrotnie podkreślał, że zrobił to „tylko i wyłącznie, aby dopuścić do poszerzenia debaty o przyszłości partii” i przyznał, że na niego nie głosował.

Pozycja w rządzie

Po przetasowaniach w rządzie premiera Gordona Browna w październiku 2008 roku, został ministrem ds. społeczności i mniejszości etnicznych, stając się drugim w historii muzułmaninem, który objął stanowisko w brytyjskim rządzie. Jego nominacja – jak każda inna na rządowe stanowisko – została poprzedzona kompleksowym procesem prowadzonym przez brytyjskie służby specjalne w celu przyznania certyfikatu bezpieczeństwa i dostępu do informacji tajnych.

Przemawiając w Izbie Gmin w styczniu 2009, skrytykował papieża Benedykta XVI za rehabilitację biskupa Richarda Williamsona po jego wypowiedziach o Holokauście.

W 2009 po powołaniu na stanowisko ministra transportu został pierwszym muzułmaninem w historii, który uczestniczył w posiedzeniach rządu. Jego informacja na Twitterze o nominacji na to stanowisko uznawana jest za pierwszą oficjalną nominację, o której poinformowano za pomocą tego medium społecznościowego.

W marcu 2010 publicznie oświadczył, iż drugi rok z rzędu nie planuje przyjęcia podwyżki za pracę jako minister i deputowany, twierdząc, że „w czasie, gdy wielu ludzi w Tooting i w całym kraju zmuszonych jest, aby zgodzić się na zamrożenie swoich płac, wydaje mi się to niewłaściwe.” Przez pierwsze piętnaście miesięcy pracy w rządzie nie brał żadnego wynagrodzenia jako minister, tłumacząc, że zarobił wystarczająco dużo jako adwokat.

Gabinet cieni

Po porażce Partii Pracy wyborach parlamentarnych w 2010, pełniąca obowiązki szefa partii Harriet Harman nominowała go na ministra transportu w gabinecie cieni.

Po skutecznym poprowadzeniu kampanii Eda Milibanda na szefa Partii, Khan otrzymał nominację na stanowisko ministra sprawiedliwości w gabinecie cieni. W 2013 dołączył do niego funkcję ministra odpowiedzialnego za sprawy Londynu.

Jest regularnie wymieniany w gronie 100 najlepszych londyńskich polityków w rankingu dziennika London Evening Standard w ramach corocznej ankiety 1000 najbardziej wpływowych londyńczyków. Jest również ambasadorem Mosaic Network, inicjatywy prowadzonej przez Króla Karola.

Kandydatura na stanowisko burmistrza Londynu

W 2013 wielokrotnie wspominał podczas ważnych spotkań publicznych i w prasie możliwość ubiegania się o stanowisko burmistrza Londynu w wyborach w 2016.

W maju 2015 potwierdził wolę starania się o nominację na kandydata Partii Pracy. We wrześniu 2015 wygrał wewnętrzne wybory, pokonując byłą minister Tessę Jowell.

W listopadzie 2015 złożył obietnicę zamrożenia cen biletów na komunikację miejską na okres czterech lat w przypadku wyboru na burmistrza.

Burmistrz Londynu

6 maja 2016 wygrał wybory na burmistrza Londynu, pokonując Zaca Goldsmitha z Partii Konserwatywnej w drugiej turze głosowania stosunkiem 56,8 proc. do 43,2 proc. Urząd objął 7 maja.