Pogrom

Het zelfstandig naamwoord pogrom (Russisch: погром; pogróm) is afgeleid van het werkwoord громить: vernietigen, verwoesten. Tijdens de Russische Revolutie werd met dit woord een georganiseerde aanval op de bevolking van een stad of dorp aangeduid.

Begripsverklaring en historische context

Met de term pogrom wordt in het algemeen verwezen naar een aanval door een bende, die is gericht tegen personen en eigendommen van een bepaalde religieuze, etnische of andere minderheidsgroep, met toestemming van, danwel gedoogd door autoriteiten. De pogrom wordt vooral gekarakteriseerd door de vernietiging van hun omgeving (huizen, bedrijven, religieuze centra). Vaak gaan pogroms vergezeld met fysiek geweld tegen en zelfs moord op een bevolkingsgroep met de bedoeling om die groep te intimideren en zodoende te verdrijven of te dwingen zich te assimileren met de omgeving.

Met de term wordt gewoonlijk verwezen aanvallen op Joden in het Russische Rijk, eind 19de en begin 20ste eeuw. Soms vond de Russische overheid de pogroms een goede uitlaatklep voor het volk, omdat ze de aandacht van de slechte economische toestand afleidden. Een voorbeeld hiervan zijn de pogroms die in 1881-1884, 1893-1894 en 1904-1905 plaatsvonden in tsaristisch Rusland. Daarbij kwamen enkele duizenden Joden om het leven. De daardoor gewekte schrik bewoog enkele honderdduizenden Joden ertoe om naar de Verenigde Staten te emigreren. Veel bloediger nog waren evenwel de pogroms die in de Russische Burgeroorlog in Zuid-Rusland en Oekraïne werden aangericht door de Witten: daarbij kwamen meer dan 100.000 Joden om het leven. Na 1914, het begin van de Eerste Wereldoorlog, kwamen pogroms in Rusland niet meer voor. De term wordt ook gebruikt ter aanduiding van vergelijkbare vervolgingen en bloedbaden in andere oostelijke landen.