James Dean

James Byron Dean (ur. 8 lutego 1931 w Marion, zm. 30 września 1955 w Cholame) – amerykański aktor filmowy, telewizyjny i teatralny.

Zmarł w wyniku wypadku drogowego. Niedługo po śmierci stał się ikoną popkultury, jak również światowego kina i nonkonformistycznej postawy życiowej, do czego przyczyniła się przede wszystkim rola zbuntowanego nastolatka Jima Starka w filmie Buntownik bez powodu. Pozostałe dwie znaczące produkcje z jego udziałem, Na wschód od Edenu i Olbrzym, chociaż wszystkie powstały w okresie, gdy aktor dopiero zdobywał sławę, umocniły jego status w kulturze masowej, który przypieczętowała nagła śmierć Deana.

Amerykański Instytut Filmowy umieścił go na 18. miejscu na liście największych aktorów wszech czasów (The 50 Greatest American Screen Legends). Pierwsza osoba w historii kinematografii, która otrzymała pośmiertnie nominację do Oscara dla najlepszego aktora, i jedyna, która otrzymała ją dwukrotnie.

Rodzina i edukacja

Urodził się 8 lutego 1931 w Marion w Indianie. Był synem i jedynym dzieckiem Wintona Deana i Mildred Wilson, którzy pobrali się 26 lipca 1930; ojciec był technikiem dentystycznym w miejscowym szpitalu dla weteranów, a matka pracowała w aptece. Wychowywany był w duchu kwakierskim. Był silnie zżyty z matką, która była „jedyną osobą, która potrafiła zrozumieć Jimmy’ego”. Za jej namową podjął naukę gry na skrzypcach i lekcje stepowania w Marion College of Dance and Theatrical Arts, a także zainteresował się poezją, muzyką i malarstwem. W dzieciństwie cierpiał na rozległe podskórne wylewy krwi i częste krwotoki z nosa, przez które czasem tracił przytomność.