Ishi

Ishi, także Iszi (ur. około 1861, zm. 25 marca 1916) – ostatni znany członek ludu Yana, ze szczepu Yahi, zamieszkującego tereny Kalifornii w USA. Pozostała część ludu zginęła w wyniku ludobójstwa. Ishi był powszechnie uważany za ostatniego dzikiego Indianina. Przeżył większą część swojego życia w izolacji od nowoczesnej amerykańskiej kultury. W 1911 roku w wieku 50 lat pojawił się u podnóża Lassen Peak.

Słowo ishi oznacza „człowiek” w języku ludu Yana. To nazwa przyjęta przez antropologa Alfreda Kroebera. Prawdziwe imię mężczyzny nie jest znane, gdyż tradycja jego ludu wymagała, aby ten nie wymawiał swojego imienia, dopóki nie zostanie formalnie wprowadzony do towarzystwa przez innego przedstawiciela plemienia.

Ishi spędził pięć lat w Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, gdzie był zatrudniony jako asystent badawczy. Mieszkał w budynku uniwersyteckim w San Francisco. Jego życie było przedstawiane i omawiane w wielu książkach i innych tekstach kultury.

Historia

Przed kalifornijską gorączką złota w latach 1848–1855 populacja Yahi liczyła 404 osoby, ale łączna liczba Yana w większym regionie wynosiła 2997. Gorączka złota sprowadziła dziesiątki tysięcy górników i osadników do północnej Kalifornii, wywierając presję na rdzennej ludności. Wydobycie złota uszkodziło zasoby wodne i zabiło ryby, a jelenie opuściły ten teren. Osadnicy przywieźli ze sobą nowe choroby zakaźne, takie jak ospa i odra. Północna grupa Yana wymarła, podczas gdy liczebność środkowej i południowej grupy dramatycznie spadła. W poszukiwaniu pożywienia weszli w konflikt z osadnikami, którzy wyznaczyli za rdzenną ludność nagrody w wysokości 50 centów za skalp i 5 dolarów za głowę. W 1865 roku osadnicy zaatakowali Yahi podczas masakry na Trzech Pagórkach, w której zginęło 40 członków plemienia. Ostatni ocaleni ukrywali się przez następne kilkadziesiąt lat. Powszechnie uważano, że plemię wymarło.