Fentanyl

związek chemiczny

2 min czytania

Dlaczego to jest na topie

Interest in “Fentanyl” spiked on Wikipedia on 2026-02-25.

Categorised under Historia, this article fits a familiar pattern. Historical topics gain renewed attention when tied to commemorations, documentaries, or current events that echo past episodes.

GlyphSignal tracks these patterns daily, turning raw Wikipedia traffic data into a curated feed of what the world is curious about. Every spike tells a story.

2026-01-27Szczyt: 5982026-02-25

Łącznie 30 dni: 12 265

Kluczowe wnioski

fentanylum ) – organiczny związek chemiczny, pochodna piperydyny; syntetyczny środek przeciwbólowy i anestezjologiczny, syntetyczny opioid.
Pobudza wytwarzanie serotoniny, zmniejsza stężenie endorfin w osoczu.
Podobnie jak inne opioidy powoduje bardzo silne uzależnienie.
XX wieku Paul Janssen (założyciel przedsiębiorstwa Janssen Pharmaceutica) wraz ze swoim zespołem postanowił opracować lek mający podobne właściwości przeciwbólowe jak morfina czy meperydyna, który będzie miał mniej skutków ubocznych i wyższy potencjał terapeutyczny.
W 1957 roku uzyskano fenoperydynę, która była około 25 razy silniejsza niż morfina.

Fentanyl (łac. fentanylum) – organiczny związek chemiczny, pochodna piperydyny; syntetyczny środek przeciwbólowy i anestezjologiczny, syntetyczny opioid. Jest agonistą receptorów opioidowych. Pobudza wytwarzanie serotoniny, zmniejsza stężenie endorfin w osoczu. Ma bezpośredni wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Podobnie jak inne opioidy powoduje bardzo silne uzależnienie.

Historia

W latach 50. XX wieku Paul Janssen (założyciel przedsiębiorstwa Janssen Pharmaceutica) wraz ze swoim zespołem postanowił opracować lek mający podobne właściwości przeciwbólowe jak morfina czy meperydyna, który będzie miał mniej skutków ubocznych i wyższy potencjał terapeutyczny. Obrano sobie za cel wytworzenie substancji, która będzie lepiej rozpuszczalna w rozpuszczalnikach niepolarnych oraz szybciej przenikająca barierę krew-mózg. W 1957 roku uzyskano fenoperydynę, która była około 25 razy silniejsza niż morfina. Kontynuując badania, w 1960 roku otrzymano syntetyczny opioid – fentanyl. Był to lek około 100–200 razy silniejszy niż sama morfina, co stwierdzono w doświadczeniach przeprowadzanych na zwierzętach. Był to wówczas najsilniejszy i najlepiej rozpuszczalny w tłuszczach opioid (później odkryto inne, silniejsze opioidy, takie jak np. sufentanyl i karfentanyl). Fentanyl został zatwierdzony do użycia przez FDA w 1968 roku.

Analogi

Znanych jest wiele analogów fentanylu o znaczeniu farmaceutycznym, np. alfentanyl, butyrfentanyl, sufentanyl, remifentanyl i karfentanyl. Wszystkie wykazują podobne właściwości, choć różnią się aktywnością.