Eye movement desensitization and reprocessing

Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) is een behandelmethode die met name toegepast wordt bij mensen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Deze therapie is ontwikkeld door Francine Shapiro en bestaat sinds eind jaren 80.

Een essentieel element is het belasten van het werkgeheugen, terwijl teruggedacht wordt aan een traumatische ervaring. Dit wordt onder andere bereikt door oogbewegingen die worden opgeroepen door de therapeut, die met zijn of haar vingers zo'n 25 cm voor het gezicht van de cliënt heen en weer gaat. Soms worden links-rechtsgeluiden via een koptelefoon toegepast of links-rechtsaanrakingen op de knieën ('tappen').

EMDR wordt vaak toegepast om de vastgelopen verwerking van traumatische ervaringen weer op gang te brengen. Er is veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit bij met name PTSS. Systematische reviews tonen aan dat de werkzaamheid van EMDR voldoende vaststaat. Er bestaan veel gecontroleerde onderzoeken naar de effectiviteit van EMDR. Het is de meest geëvalueerde behandeling op het gebied van psychische traumata. Volgens richtlijnen van de International Society for Traumatic Stress Studies (ISTSS), de American Psychiatric Association (APA) en de Engelse overheid (NICE) is EMDR, met imaginaire exposure, de 'treatment of choice' voor psychotrauma. Het Nederlandse Trimbos-instituut noemde EMDR in 2017 een van de meest in aanmerking komende psychologische interventies bij PTSS. Ze is volgens de beoordeling effectief en wordt door veel patiënten en therapeuten als relatief weinig emotioneel belastend ervaren.

De meeste meta-analyses wijzen uit dat de oogbewegingen bij EMDR weinig of geen verschil maken voor het effect ervan. De behandelwijze zou vooral werken door andere elementen van de therapie. Een meta-analyse uit 2013 vond wel een matig positief effect van het opnemen van oogbewegingen in de behandeling.